بیماری‌های قارچی خیار در گلخانه‌های افغانستان و روش‌های پیشگیری و درمان

🥒 بیماری‌های قارچی خیار در گلخانه‌های افغانستان و راه‌های پیشگیری

کشت خیار در گلخانه‌های افغانستان یکی از سودآورترین بخش‌های زراعت است، اما اگر بیماری‌های قارچی کنترل نشوند، می‌توانند تمام محصول را از بین ببرند. قارچ‌ها در شرایط رطوبت بالا، تهویه ضعیف و دمای متغیر رشد می‌کنند.
در این مقاله، سه بیماری مهم قارچی خیار را بررسی می‌کنیم که در بیشتر گلخانه‌های ولایات افغانستان (هرات، قندهار، ننگرهار، بلخ، فراه، لغمان و کاپیسا) مشاهده می‌شوند.

🌿 ۱. سفیدک پودری (Powdery Mildew)

🔸 علائم:

این بیماری بیشتر در فصل گرما و هوای خشک با رطوبت نسبی بالا دیده می‌شود.
برگ‌ها و ساقه‌ها با پودر سفید رنگ پوشیده می‌شوند. در صورت پیشرفت بیماری، برگ‌ها زرد، خشک و شکننده می‌شوند و میوه‌ها کوچک می‌مانند.

🔸 عامل بیماری:

قارچ Podosphaera xanthii عامل اصلی سفیدک پودری در خیار است.

این قارچ از طریق هوا، ابزار آلوده یا تماس گیاهان به‌سرعت منتقل می‌شود.

🔸 روش‌های پیشگیری و درمان:

تهویه مناسب گلخانه و کاهش رطوبت.

پرهیز از آبیاری بیش از حد و هنگام عصر.

حذف برگ‌های آلوده.

استفاده از قارچ‌کش‌های سیستمیک و تماسی مانند گوگرد قابل حل، مانکوزب، تبوکونازول یا پنکونازول طبق دستور کارشناسان زراعت.

📌 نکته: استفاده از کودهای پتاس بالا (مانند NPK 12-12-36) باعث افزایش مقاومت گیاه در برابر سفیدک پودری می‌شود.

—

🌧️ ۲. سفیدک حقیقی (Downy Mildew)

🔸 علائم:

بر روی سطح بالایی برگ، لکه‌های زرد روشن و روی سطح زیرین، لایه‌ای از کپک خاکستری یا بنفش دیده می‌شود.
در مراحل پیشرفته، برگ‌ها خشک می‌شوند و کل بوته ضعیف می‌گردد.

🔸 عامل بیماری:

قارچ Pseudoperonospora cubensis در رطوبت بالای گلخانه (بیش از ۸۰٪) به‌سرعت فعال می‌شود.

🔸 روش‌های پیشگیری و درمان:

کاهش رطوبت گلخانه با تهویه مناسب.

آبیاری در صبح زود تا برگ‌ها خشک شوند.

استفاده از قارچ‌کش‌های مناسب مانند متالاکسیل، کلروتالونیل یا اکسی‌کلراید مس.

نابود کردن بقایای گیاهی آلوده پس از برداشت محصول.

📌 نکته: بذر سالم و ضدعفونی‌شده در آغاز فصل کشت، خطر ابتلا به سفیدک حقیقی را تا ۸۰٪ کاهش می‌دهد.

—

🪵 ۳. گمی استم بلایت (Gummy Stem Blight)

🔸 علائم:

در ابتدا روی ساقه‌ها لکه‌های قهوه‌ای دیده می‌شود که به‌مرور بزرگ‌تر شده و ترشحات قندی و چسبناک از آن خارج می‌شود.
در صورت شدت بیماری، ساقه‌ها پوسیده و گیاه از بین می‌رود.

🔸 عامل بیماری:

قارچ Didymella bryoniae است که در بقایای آلوده خاک و بذرهای آلوده باقی می‌ماند.

🔸 روش‌های پیشگیری و درمان:

رعایت تناوب کشت و کاشت خیار در زمین تازه هر فصل.

ضدعفونی بذرها با قارچ‌کش قبل از کاشت.

حذف کامل بوته‌های آلوده از گلخانه.

استفاده از قارچ‌کش‌های بوسکالید، کاپتان یا تیوفانات متیل طبق نظر متخصص.

📌 نکته: تقویت خاک با کود هیومیک و پتاس بالا باعث افزایش مقاومت ریشه در برابر این بیماری می‌شود.

—

🌱 نکات عمومی برای کاهش بیماری‌های قارچی در گلخانه خیار:

1. تهویه مناسب: هوای تازه را وارد گلخانه کنید تا رطوبت کاهش یابد.

2. ضدعفونی ابزار و دست‌ها: هر بار بعد از تماس با گیاه، ابزار را با آب و صابون یا الکل بشویید.

3. حذف برگ‌های پایینی: برگ‌های نزدیک خاک زودتر آلوده می‌شوند.

4. کاهش تراکم کاشت: فاصله مناسب بین بوته‌ها، از انتقال قارچ جلوگیری می‌کند.

5. تغذیه متعادل: استفاده از کودهای برند گرین نیچر یونیک (Green Nature Unique) مانند ۲۰-۲۰-۲۰ و ۱۲-۱۲-۳۶ مقاومت گیاه را افزایش می‌دهد.

🌾 جمع‌بندی

بیماری‌های قارچی یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها در گلخانه‌های خیار افغانستان هستند. با رعایت اصول ساده‌ی تهویه، تغذیه متعادل، ضدعفونی خاک و استفاده از قارچ‌کش‌های مناسب، دهاقین می‌توانند از خسارت‌های بزرگ جلوگیری کنند و محصول با کیفیت و سالم به بازار عرضه نمایند.